عبد الغفار بن علي محمد ( نجم الدوله )

66

سفرنامه دوم نجم الدوله به خوزستان ( فارسى )

عرض راه بايد سنگ‌ها را برچيد و صاف كرد و مخارج تنگهء قلهء دهليز براى دو سه ذرع عرض در طول يك فرسخ ششصد تومان و ساختن دو باب [ آب ] انبار دويست تومان . در تنگهء دهليز برف زياد بود ، متجاوز از نيم ذرع و سنگلاخ زياد . ولى من بعد در راه چل برف نيست و امّا در راه كيالان برف زياد است . تا اين منزل بادامك نان پخته از شهر بود ، از اينجا ، نان ساجى مىپزند با آردى كه همراه داريم . صبح پنجشنبه 28 [ جمادى الاولى ] از منزل بادامك حركت نموديم به سمت دلميان . چهار فرسخ است : تا يك فرسخ دنبالهء جنگل بلوط بود . بعد از آن ، جلگه و تپّه و كوه ولى چول و چند تنگنا دارد كه بايد تعمير نمود ؛ در يك محلّ [ هزينهء تعمير ] دويست تومان در دو سه محلّ ديگر يكصد و پنجاه تومان ؛ و براى صاف كردن راه نيز سيصد تومان . زمين‌هاى خوب دارد همه چمن ولى آبش شور است . بايد در دو سه محل آب‌انبار ساخت به مخارج يكصد و پنجاه تومان . منزل دلميان بسيار مستعدّ است براى آبادى و رودخانهء شور زياد پرآب دارد و چمن و محلّ زراعت ديم [ و ] فارياب « 1 » و آثار قلعهء خرابه و قريهء خراب و اطراف آنها هم جلگهء مستعد خوب هست . تنبيه - چون حسب الامر مقرّر شد كه از تمام راه‌هاى لرستان اطّلاع حاصل نمايد [ و ] هر كدام از هر جهت انسب « 2 » باشد ، اختيار نمايد ، براى راه قافله و پست و تلگراف و چون راه كيالان را در هفت سال قبل به دقّت ديده و نقشه كشيده اين سفر از راه چل رفت و موافق تفصيلى كه شرح داده و مىدهد اطّلاع حاصل گرديد و ديد و بعد ، از تفصيل راه جايدر و پاپى نيز اطلاع حاصل كرد . بعد از موازنهء « 3 » تمام نكات راه و دقايق ، راه كيالان را اختيار نموده و صورت مخارج آن را به عرض رسانيد . حسب الامر مقرّر شد كه سيم را از همان راه بكشند و همان راه را بسازند و از اين قرار معمول شد و سيم را كشيدند تا دزفول چنانچه در شرح كتابچهء دستورالعمل جداگانه مفصّلا به عرض رسانيده و اين‌جا آن‌چه عرض مىكند تفصيل راه چل است كه در سه منزل اوّل و سه منزل آخر با راه كيالان مشترك است و در وسط مختلف ، از راه كيالان سه منزل و از راه چل پنج منزل . بعد از دلميان كه پنج ساعت راه بود ، باز يك ساعت رفتيم . در پنج فرسخى وارد شديم در پاى دم‌چل 31 و همهء اين منازل سمت چل ، قشلاق ايلات ، مىباشد . در منزل آبسرد كاغذى نوشتم

--> ( 1 ) . آبى ( 2 ) . مناسب‌تر ( 3 ) . مقايسه